Kháng kháng sinh – Hiểu đúng để dùng thuốc có trách nhiệm | Bài 8: Kháng sinh còn thừa: Nguy cơ khi tự sử dụng lại, chia sẻ thuốc và nguyên tắc xử lý an toàn

Tóm tắt

Kháng sinh còn thừa sau một đợt điều trị là tình huống có thể gặp trong cộng đồng. Việc giữ lại thuốc để sử dụng cho lần mắc bệnh sau hoặc chia sẻ với người thân thường xuất phát từ mong muốn tiết kiệm, thuận tiện và tận dụng thuốc đã có. Tuy nhiên, một loại kháng sinh từng được kê phù hợp không có nghĩa tiếp tục phù hợp với một bệnh cảnh khác hoặc người bệnh khác.

Sử dụng kháng sinh không có chỉ định phù hợp có thể làm chậm chẩn đoán, gia tăng nguy cơ phản ứng bất lợi và tạo áp lực chọn lọc đối với vi khuẩn kháng thuốc. Một nghiên cứu cắt ngang tại Việt Nam, công bố năm 2025, ghi nhận các hành vi tự sử dụng, cất trữ và chia sẻ kháng sinh trong cộng đồng, song chưa đủ cơ sở xác định quan hệ nhân quả hoặc suy rộng tỷ lệ cho toàn quốc.

Hiểu đúng nguy cơ của việc sử dụng lại, chia sẻ và xử lý kháng sinh còn thừa có ý nghĩa quan trọng đối với an toàn người bệnh, sử dụng thuốc có trách nhiệm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Từ khóa: Kháng sinh còn thừa; tự sử dụng kháng sinh; chia sẻ thuốc; cất trữ thuốc; kháng kháng sinh; an toàn dùng thuốc; xử lý thuốc không sử dụng; sức khỏe cộng đồng.

1. Kháng sinh còn thừa: Một tình huống quen thuộc trong chăm sóc sức khỏe

Sau một đợt điều trị, một số gia đình có thể còn kháng sinh trong tủ thuốc. Những viên thuốc chưa sử dụng đôi khi được giữ lại với suy nghĩ rằng chúng có thể hữu ích khi xuất hiện những triệu chứng tương tự trong tương lai.

Tâm lý muốn tránh lãng phí hoặc tiết kiệm thời gian thăm khám là điều có thể hiểu được. Tuy nhiên, việc một loại kháng sinh từng mang lại hiệu quả không bảo đảm thuốc tiếp tục phù hợp trong lần mắc bệnh khác.

Kháng sinh (antibiotics) là nhóm thuốc có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của những vi khuẩn nhạy cảm. Hiệu quả của thuốc phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, vị trí nhiễm khuẩn, đặc điểm kháng sinh và tình trạng sức khỏe của người sử dụng.

Vì vậy, một đơn thuốc được kê dựa trên đánh giá chuyên môn cho một bệnh cảnh cụ thể không thể mặc nhiên trở thành phương án điều trị cho mọi lần mắc bệnh có biểu hiện tương tự.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) và Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC), kháng sinh không nên được tự giữ lại để sử dụng cho lần mắc bệnh sau hoặc chia sẻ với người khác.

Khuyến nghị này nhằm hạn chế những nguy cơ của việc lựa chọn thuốc không phù hợp, đồng thời bảo đảm người bệnh được đánh giá và điều trị đúng khi cần thiết.

2. Vì sao kháng sinh có thể còn lại sau điều trị?

Kháng sinh còn thừa không nhất thiết phản ánh việc người bệnh tự ý ngừng thuốc.

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ có thể thay đổi hoặc ngừng kháng sinh khi có thêm kết quả xét nghiệm, khi chẩn đoán được xem xét lại hoặc khi nhận thấy phương án điều trị khác phù hợp hơn.

Một số trường hợp thuốc được cấp phát với số lượng lớn hơn nhu cầu thực tế, hoặc kế hoạch điều trị thay đổi sau khi thuốc đã được cấp.

Bên cạnh đó, thuốc cũng có thể còn lại do người bệnh quên sử dụng, gặp khó khăn trong việc thực hiện hướng dẫn hoặc tự dừng điều trị khi triệu chứng cải thiện.

Những tình huống này có nguyên nhân và cách xử trí khác nhau. Vì vậy, sự hiện diện của kháng sinh chưa sử dụng không đủ để kết luận người bệnh đã tuân thủ điều trị không tốt.

Điều quan trọng là phân biệt thuốc đang thuộc một kế hoạch điều trị có hiệu lực với thuốc không còn nhu cầu sử dụng.

Nếu phần thuốc còn lại liên quan đến một đợt điều trị đang diễn ra, người bệnh cần được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn trước khi thay đổi cách dùng. Nếu bác sĩ đã kết thúc hoặc thay đổi điều trị, phần thuốc không còn được chỉ định không nên tự sử dụng cho bệnh khác.

3. Vì sao không nên tự sử dụng kháng sinh còn thừa cho lần mắc bệnh mới?

Một trong những lý do quan trọng là những triệu chứng giống nhau không đồng nghĩa với nguyên nhân gây bệnh giống nhau.

Ho, sốt hoặc đau họng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh cảnh. Ngay cả khi cùng là nhiễm khuẩn, tác nhân gây bệnh và mức độ nhạy cảm với kháng sinh vẫn có thể khác nhau.

Một loại thuốc từng phù hợp với nhiễm khuẩn trước đó chưa chắc có tác dụng với vi khuẩn gây bệnh ở lần sau. Trong một số trường hợp, bệnh mới cũng không có chỉ định kháng sinh.

Khi tự sử dụng thuốc còn thừa, người bệnh có thể nhận một phương án điều trị không cần thiết hoặc không phù hợp. Việc này có thể trì hoãn đánh giá nguyên nhân thực sự và làm chậm quá trình tiếp cận điều trị thích hợp.

Ngoài ra, số lượng thuốc còn lại thường không được xác định dựa trên nhu cầu của đợt bệnh mới. Do đó, không thể dựa vào số viên còn trong vỉ để xây dựng một kế hoạch điều trị an toàn.

Một yếu tố khác là tình trạng sức khỏe có thể thay đổi giữa các lần mắc bệnh. Người bệnh có thể xuất hiện bệnh lý mới, đang sử dụng thêm thuốc hoặc có những nguy cơ trước đây chưa được ghi nhận.

Vì những lý do này, ECDC khuyến cáo không sử dụng kháng sinh còn lại từ đợt điều trị trước, ngay cả khi triệu chứng của lần mắc bệnh mới có vẻ tương tự.

4. Vì sao không nên chia sẻ kháng sinh cho người thân?

Trong cùng một gia đình, các thành viên có thể xuất hiện những triệu chứng giống nhau, đặc biệt trong những đợt bệnh đường hô hấp.

Tuy nhiên, biểu hiện tương tự không đủ để xác định các thành viên mắc cùng một bệnh hoặc cần cùng loại thuốc.

Lựa chọn kháng sinh cần xem xét nhiều yếu tố, bao gồm tình trạng nhiễm khuẩn, tuổi, tiền sử dị ứng, chức năng gan, thận, bệnh nền và những thuốc đang sử dụng.

Một loại kháng sinh được lựa chọn phù hợp cho người này có thể không phù hợp với người khác. Việc sử dụng thuốc của người thân còn có thể làm tăng nguy cơ tương tác hoặc phản ứng bất lợi.

Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch hoặc mắc bệnh mạn tính nghiêm trọng có thể cần được đánh giá và theo dõi riêng.

Chia sẻ thuốc cũng có thể khiến người nhận trì hoãn thăm khám vì cho rằng đã có sẵn phương án điều trị. Điều này đáng lưu ý khi triệu chứng kéo dài, tiến triển hoặc có những biểu hiện nghiêm trọng.

Theo CDC, không sử dụng kháng sinh được kê cho người khác là một nguyên tắc quan trọng của sử dụng thuốc an toàn.

Vì vậy, mong muốn chăm sóc người thân không nên được đồng nhất với việc dùng chung đơn thuốc. Sự hỗ trợ phù hợp hơn là giúp người có triệu chứng tiếp cận thông tin và đánh giá y tế khi cần thiết.

5. Tự sử dụng lại kháng sinh có liên quan như thế nào đến kháng kháng sinh?

Kháng kháng sinh (antibiotic resistance) là hiện tượng vi khuẩn có khả năng chống lại tác dụng của những kháng sinh vốn được sử dụng để tiêu diệt hoặc ức chế chúng.

Một trong những yếu tố góp phần làm gia tăng tình trạng này là áp lực chọn lọc (selection pressure) do kháng sinh tạo ra.

Khi quần thể vi khuẩn tiếp xúc với một loại kháng sinh, những vi khuẩn nhạy cảm có thể bị tiêu diệt hoặc ức chế. Trong khi đó, các vi khuẩn đã mang đặc tính kháng thuốc phù hợp có thể có lợi thế tồn tại và tiếp tục nhân lên.

Việc sử dụng kháng sinh không cần thiết hoặc không phù hợp có thể góp phần tạo ra áp lực chọn lọc như vậy.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mỗi lần sử dụng kháng sinh sai đều làm xuất hiện một chủng vi khuẩn kháng thuốc mới. Khả năng hình thành và lan truyền kháng thuốc còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố sinh học và dịch tễ khác.

Cũng cần phân biệt rằng kháng thuốc là đặc tính của vi khuẩn, không phải hiện tượng cơ thể con người trở nên miễn nhiễm với thuốc.

Tổng quan của Ho và cộng sự trên The Lancet Microbe năm 2025 nhấn mạnh quản lý sử dụng kháng sinh là một thành phần quan trọng trong ứng phó với kháng thuốc.

Vì vậy, tránh tự sử dụng lại hoặc chia sẻ kháng sinh có ý nghĩa trong việc hạn chế sử dụng thuốc không cần thiết. Tuy nhiên, không nên khẳng định riêng hành vi này đã được chứng minh làm giảm một tỷ lệ nhiễm khuẩn kháng thuốc cụ thể ở cộng đồng.

6. Nghiên cứu tại Việt Nam ghi nhận điều gì về tự sử dụng và cất trữ kháng sinh?

Một nghiên cứu cắt ngang của Doan và cộng sự, công bố trên BMC Public Health năm 2025, khảo sát hành vi sử dụng kháng sinh ở 997 người trưởng thành từng dùng kháng sinh trong năm trước.

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 11/2023 đến tháng 3/2024 tại sáu tỉnh, thành phố thuộc ba miền của Việt Nam, sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện và phỏng vấn trực tiếp.

Kết quả ghi nhận 35,8% người tham gia từng tự sử dụng kháng sinh trong năm trước khảo sát. Có 35,2% cho biết từng cho hoặc nhận kháng sinh từ người khác trong cùng khoảng thời gian.

Ngoài ra, 27,3% người tham gia đang cất trữ kháng sinh tại nhà để sử dụng về sau. Trong nhóm cất trữ, phần lớn có thuốc còn lại từ những liều chưa sử dụng, trong khi một số người chủ động dự trữ thuốc cho nhu cầu tương lai.

Nghiên cứu cũng ghi nhận 54,5% người tham gia từng có kháng sinh còn thừa do chưa sử dụng hết đợt điều trị trong năm trước khảo sát.

Các kết quả này phản ánh những hành vi khác nhau. Việc từng có thuốc còn thừa không đồng nghĩa đang cất trữ thuốc, và việc từng cho hoặc nhận kháng sinh từ người khác không nhất thiết liên quan riêng đến thuốc còn thừa.

Phân tích thống kê ghi nhận mối liên hệ giữa cất trữ kháng sinh tại nhà với hành vi tự sử dụng thuốc. Tuy nhiên, nghiên cứu cắt ngang không thể xác định hành vi nào xuất hiện trước hoặc chứng minh quan hệ nhân quả.

Bên cạnh đó, đối tượng nghiên cứu là những người từng sử dụng kháng sinh trong năm trước, được chọn bằng phương pháp thuận tiện. Vì vậy, các tỷ lệ ghi nhận không đại diện cho toàn bộ dân số Việt Nam.

Dù có những giới hạn, công trình cung cấp dữ liệu thực tế cho thấy việc tự sử dụng, chia sẻ và cất trữ kháng sinh là những vấn đề cần được quan tâm trong giáo dục sức khỏe cộng đồng.

7. Bảo quản thuốc không đúng cách có thể tạo ra những nguy cơ nào?

Bên cạnh vấn đề chỉ định điều trị, chất lượng thuốc cũng cần được xem xét khi đánh giá kháng sinh còn thừa.

Mỗi chế phẩm có yêu cầu bảo quản và thời hạn sử dụng được xác định dựa trên đặc điểm của thuốc. Nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng hoặc cách đóng gói có thể ảnh hưởng đến chất lượng trong những điều kiện nhất định.

Tuy nhiên, không thể khẳng định mọi loại kháng sinh đã được bảo quản tại nhà đều mất hiệu lực hoặc trở nên độc hại. Nguy cơ phụ thuộc vào chế phẩm cụ thể, thời gian và điều kiện bảo quản.

Việc giữ thuốc quá hạn, thuốc không còn nhãn nhận diện hoặc thuốc bị thay đổi bao bì có thể làm gia tăng nguy cơ nhầm lẫn và sử dụng không phù hợp.

Vì vậy, kháng sinh còn lại từ đợt điều trị trước không nên được xem như nguồn thuốc có thể sử dụng tùy thời điểm.

Trong khi chờ được hướng dẫn xử lý, thuốc nên được giữ trong bao bì có thông tin nhận diện phù hợp, tránh nhầm với thuốc đang sử dụng và để ngoài tầm với của trẻ nhỏ. Điều kiện bảo quản cần tuân theo thông tin của chế phẩm hoặc hướng dẫn từ nhân viên y tế.

8. Xử lý kháng sinh còn thừa: Bảo vệ người bệnh và môi trường

Thuốc không còn nhu cầu sử dụng đặt ra một vấn đề khác ngoài an toàn điều trị: quản lý chất thải dược phẩm.

Theo báo cáo của UNEP về kháng thuốc và môi trường năm 2023, dư lượng thuốc kháng vi sinh vật có thể hiện diện trong môi trường từ nhiều nguồn, bao gồm hoạt động sản xuất, sử dụng, bài tiết và thải bỏ thuốc.

Trong những điều kiện phù hợp, sự hiện diện của các chất kháng vi sinh vật có thể tham gia những quá trình ảnh hưởng đến quần thể vi sinh vật và sự chọn lọc kháng thuốc.

Tuy nhiên, không thể từ việc một hộ gia đình thải bỏ thuốc không phù hợp mà kết luận đã gây ra một trường hợp nhiễm khuẩn kháng thuốc ở người.

Tháng 3/2026, UNEP công bố hướng dẫn Safe Disposal of Unused Medicines: A One Health Approach for National Systems, đề cập trực tiếp đến nhu cầu quản lý thuốc không sử dụng từ hộ gia đình, cơ sở y tế và những lĩnh vực khác.

Tài liệu nhấn mạnh việc phòng ngừa phát sinh thuốc dư thừa, xây dựng hệ thống thu hồi, hoàn thiện quy định quản lý và tăng cường giáo dục cộng đồng.

Các chương trình thu hồi thuốc được tổ chức phù hợp là một phương án giúp hạn chế nguy cơ tiếp cận hoặc sử dụng lại thuốc không cần thiết, đồng thời hỗ trợ quản lý chất thải an toàn hơn.

Tuy nhiên, không thể mặc nhiên áp dụng mô hình thu hồi thuốc của quốc gia khác vào Việt Nam. Khả năng tiếp nhận thuốc dư thừa và phương thức xử lý cần phụ thuộc vào điều kiện thực tế cùng quy định tại địa phương.

Đối với hộ gia đình, việc trao đổi với nhà thuốc, cơ sở y tế hoặc đơn vị có chức năng quản lý chất thải về phương thức xử lý phù hợp là lựa chọn thận trọng.

Không nên tự ý đổ kháng sinh xuống bồn cầu hoặc hệ thống thoát nước. Đồng thời, cũng không nên mặc nhiên coi việc bỏ thuốc vào rác sinh hoạt là phương án an toàn trong mọi hoàn cảnh khi chưa có hướng dẫn phù hợp.

9. Những giải pháp hỗ trợ sử dụng kháng sinh an toàn

Đối với người đang được điều trị bằng kháng sinh, bước quan trọng là hiểu rõ kế hoạch sử dụng thuốc đã được hướng dẫn và trao đổi với nhân viên y tế khi xuất hiện khó khăn.

Việc tự thay đổi hoặc ngừng thuốc vì triệu chứng cải thiện có thể khiến phương án điều trị không còn phù hợp. Ngược lại, khi bác sĩ đánh giá cần thay đổi hoặc kết thúc điều trị, người bệnh cũng không nên tự tiếp tục phần thuốc còn lại.

Nếu thuốc còn thừa do quên sử dụng, bỏ sót liều hoặc có thay đổi trong kế hoạch điều trị, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể hỗ trợ xác định cách xử trí phù hợp.

Đối với một đợt bệnh mới, việc sử dụng lại đơn kháng sinh cũ không thay thế được quá trình đánh giá nguyên nhân và nhu cầu điều trị. Lưu giữ thông tin về đơn thuốc trước đây có thể hữu ích cho trao đổi chuyên môn, nhưng không có nghĩa thuốc cũ được phép tự sử dụng lại.

Trong gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người mắc nhiều bệnh mạn tính, việc phân biệt rõ thuốc của từng người và tránh chia sẻ thuốc càng có ý nghĩa đối với an toàn.

Khi thuốc không còn nhu cầu sử dụng, gia đình có thể hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế về nơi tiếp nhận hoặc hướng dẫn xử lý phù hợp, thay vì tiếp tục cất giữ với mục đích dùng cho những lần mắc bệnh sau.

Những hành vi này có thể bắt đầu từ việc rà soát tủ thuốc gia đình, xác định thuốc đang được sử dụng theo kế hoạch và thuốc không còn chỉ định, đồng thời kiểm tra thông tin nhận diện của từng chế phẩm.

Mục tiêu không phải hạn chế kháng sinh bằng mọi giá, mà là bảo đảm thuốc được sử dụng khi thực sự cần thiết, đúng người và trong điều kiện có đánh giá chuyên môn phù hợp.

10. Khi nào cần được nhân viên y tế đánh giá?

Một đợt bệnh mới cần được đánh giá dựa trên tình trạng hiện tại, thay vì chỉ dựa vào những triệu chứng đã gặp trước đây.

Nếu triệu chứng kéo dài, trở nên nghiêm trọng hơn hoặc xuất hiện những biểu hiện bất thường, việc được nhân viên y tế đánh giá giúp xác định nguyên nhân và hướng chăm sóc phù hợp.

Người có bệnh nền nghiêm trọng, suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi có thể cần được tư vấn và theo dõi theo nguy cơ sức khỏe cá nhân.

Những biểu hiện như khó thở, lú lẫn hoặc tình trạng toàn thân xấu đi nhanh có thể là dấu hiệu bệnh nghiêm trọng và cần được chăm sóc y tế khẩn cấp. Chúng không phải dấu hiệu đặc hiệu của vi khuẩn kháng thuốc.

Đối với người đang dùng kháng sinh mà xuất hiện phản ứng nghiêm trọng nghi liên quan đến thuốc, ưu tiên tiếp cận chăm sóc khẩn cấp; không trì hoãn vì đang có một kế hoạch điều trị cần tuân thủ.

Nhận diện đúng thời điểm cần hỗ trợ y tế giúp tránh cả hai nguy cơ: sử dụng kháng sinh không cần thiết và chậm tiếp cận điều trị khi thực sự có chỉ định.

Kết luận

Kháng sinh còn thừa không nên được tự sử dụng cho lần mắc bệnh sau hoặc chia sẻ với người khác. Một loại thuốc từng được kê phù hợp không bảo đảm tiếp tục phù hợp khi nguyên nhân gây bệnh, tình trạng sức khỏe hoặc nhu cầu điều trị thay đổi.

Bằng chứng khoa học và các hướng dẫn chuyên môn cho thấy sử dụng kháng sinh có trách nhiệm cần dựa trên đánh giá lâm sàng, phối hợp điều trị và hạn chế việc sử dụng thuốc không cần thiết.

Nghiên cứu tại Việt Nam cũng ghi nhận những hành vi tự sử dụng, cất trữ và chia sẻ kháng sinh trong cộng đồng, cho thấy nhu cầu tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe.

Bên cạnh tránh tự sử dụng lại hoặc chia sẻ thuốc, quản lý và xử lý kháng sinh không còn nhu cầu sử dụng là một phần quan trọng của an toàn thuốc và bảo vệ môi trường.

Sử dụng kháng sinh có trách nhiệm không đồng nghĩa với việc hạn chế thuốc trong mọi trường hợp, mà là bảo đảm thuốc được sử dụng đúng khi cần thiết, phù hợp với từng người bệnh và có sự hướng dẫn chuyên môn.

Bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức khoa học và giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc tư vấn y tế cá nhân.

Tài liệu tham khảo

  1. Ho CS, Wong CTH, Aung TT, Lakshminarayanan R, Mehta JS, Rauz S, et al. Antimicrobial resistance: a concise update. Lancet Microbe. 2025;6(1):100947. doi:10.1016/j.lanmic.2024.07.010.
  2. Doan DA, Nguyen AD, Le GB, Nguyen TTX, Nguyen PL, Dinh DX. Prevalence and associated factors of antibiotic self-medication and home storage among antibiotic users: a cross-sectional study in Vietnam. BMC Public Health. 2025;25:1940. doi:10.1186/s12889-025-23202-4.
  3. Centers for Disease Control and Prevention. Healthy Habits: Antibiotic Do’s and Don’ts. Atlanta (GA): Centers for Disease Control and Prevention; 2025 Sep 23.
  4. European Centre for Disease Prevention and Control. Key messages for the general public: Self-medication with antibiotics. Stockholm: European Centre for Disease Prevention and Control; date unknown.
  5. United Nations Environment Programme. Bracing for Superbugs: Strengthening Environmental Action in the One Health Response to Antimicrobial Resistance. Nairobi: United Nations Environment Programme; 2023.
  6. United Nations Environment Programme. Safe Disposal of Unused Medicines: A One Health Approach for National Systems. Nairobi: United Nations Environment Programme; 2026. doi:10.59117/20.500.11822/49324.

Minh bạch tài trợ, xung đột lợi ích và giới hạn nguồn

Tổng quan của Ho và cộng sự công bố một số tác giả có quan hệ tư vấn, bằng sáng chế hoặc quyền lợi thương mại liên quan đến công nghệ kháng khuẩn. Công trình được sử dụng để giải thích nguyên lý kháng thuốc và vai trò của quản lý sử dụng kháng sinh, không dùng làm nguồn trực tiếp xác định tỷ lệ cất trữ hoặc chia sẻ thuốc trong cộng đồng.

Nghiên cứu của Doan và cộng sự công bố không nhận tài trợ và các tác giả không có xung đột lợi ích cạnh tranh. Công trình sử dụng thiết kế cắt ngang với mẫu chọn thuận tiện và dữ liệu tự báo cáo. Vì vậy, những tỷ lệ ghi nhận chỉ phản ánh nhóm người tham gia khảo sát, không đại diện cho dân số Việt Nam và không chứng minh quan hệ nhân quả.

Hướng dẫn của CDC và ECDC được sử dụng làm cơ sở trực tiếp cho khuyến nghị không tự dùng lại hoặc chia sẻ kháng sinh. Các tài liệu UNEP được sử dụng để giải thích những vấn đề môi trường và nguyên tắc xây dựng hệ thống quản lý thuốc không còn sử dụng.

Những tài liệu quốc tế về xử lý thuốc không được xem là hướng dẫn pháp lý hoặc quy trình thu hồi thuốc đang áp dụng thống nhất tại Việt Nam. Phương thức xử lý cụ thể cần được xác nhận theo điều kiện và quy định hiện hành.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *