Dầu cá có giúp giảm đau khớp? Những điều cần biết về omega-3

Dầu cá chứa omega-3, được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ cải thiện một số triệu chứng viêm khớp. Tuy nhiên, hiệu quả không giống nhau ở từng bệnh lý và chưa đủ cơ sở để khuyến nghị sử dụng thường quy cho tất cả người bị đau khớp.

Dầu cá có giúp giảm đau khớp không?

Omega-3 trong dầu cá, đặc biệt là hai axit béo EPA và DHA, tham gia vào quá trình điều hòa phản ứng viêm của cơ thể. Đây là cơ sở để các nhà khoa học nghiên cứu vai trò của dầu cá đối với những bệnh lý gây đau và viêm khớp.

Tuy nhiên, viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp và gout có cơ chế bệnh sinh khác nhau. Vì vậy, tác dụng của omega-3 cần được đánh giá riêng đối với từng bệnh, thay vì xem dầu cá là giải pháp chung cho mọi trường hợp đau khớp.

Viêm khớp dạng thấp: Có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng

Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn gây viêm kéo dài tại các khớp, thường biểu hiện bằng đau, sưng và cứng khớp vào buổi sáng.

Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), một số nghiên cứu ghi nhận omega-3 có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng ở người mắc viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, kết quả chưa hoàn toàn đồng nhất và chưa cho phép xem dầu cá là phương pháp điều trị thay thế.

Hướng dẫn năm 2022 của Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ (ACR), công bố năm 2023, đưa ra khuyến cáo có điều kiện ưu tiên chế độ ăn phù hợp mà không bổ sung thêm thực phẩm chức năng nhằm kiểm soát bệnh. Việc bổ sung omega-3 vì nhu cầu sức khỏe khác cần được xem xét riêng.

Thoái hóa khớp: Bằng chứng còn hạn chế

Thoái hóa khớp liên quan đến những thay đổi và tổn thương cấu trúc khớp, thường gặp ở đầu gối, háng và bàn tay. Một số nghiên cứu cho thấy omega-3 có thể góp phần cải thiện tình trạng đau và chức năng vận động ở người mắc bệnh.

Đáng chú ý, phân tích gộp năm 2023 ghi nhận những kết quả tích cực về triệu chứng thoái hóa khớp. Tuy nhiên, mức độ cải thiện giữa các nghiên cứu chưa thống nhất.

Trong khi đó, hướng dẫn ACR/Arthritis Foundation năm 2019 đưa ra khuyến cáo có điều kiện không sử dụng dầu cá để điều trị thoái hóa khớp bàn tay, háng và gối. Vì vậy, dù đã xuất hiện thêm bằng chứng mới, chưa đủ cơ sở để khuyến nghị dầu cá như một biện pháp điều trị thường quy.

Bệnh gout: Chưa đủ bằng chứng để khuyến nghị

Gout là bệnh viêm khớp liên quan đến sự lắng đọng tinh thể urat, có thể gây các cơn đau khớp dữ dội, sưng nóng và đỏ.

Một thử nghiệm thăm dò công bố năm 2022 đã đánh giá tác động của omega-3 đối với người mắc gout. Tuy nhiên, quy mô nghiên cứu còn nhỏ và kết quả chưa đủ để xác định dầu cá có giúp phòng ngừa các đợt gout cấp hay không.

Do đó, người mắc gout không nên sử dụng dầu cá với kỳ vọng thay thế các biện pháp kiểm soát bệnh theo hướng dẫn chuyên môn.

Omega-3 trong dầu cá là gì?

Omega-3 là nhóm axit béo không bão hòa đa, tham gia cấu tạo màng tế bào và nhiều hoạt động sinh học của cơ thể. Ba dạng thường gặp là EPA, DHA và ALA.

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), EPA và DHA có nhiều trong các loại cá béo như cá hồi, cá mòi, cá trích và cá thu. Trong khi đó, ALA chủ yếu có trong thực vật như hạt lanh, hạt chia và quả óc chó.

Cơ thể có thể chuyển đổi một phần ALA thành EPA và DHA nhưng hiệu suất hạn chế. Vì vậy, nguồn omega-3 từ thực vật và cá không hoàn toàn tương đương về thành phần axit béo.

Nên bổ sung từ thực phẩm hay viên dầu cá?

Bổ sung omega-3 thông qua thực phẩm là một phần của chế độ dinh dưỡng đa dạng. Ngoài EPA và DHA, cá còn cung cấp protein, vitamin và các khoáng chất cần thiết.

Đối với viên dầu cá, hàm lượng EPA và DHA thay đổi tùy từng sản phẩm. Tổng lượng dầu cá ghi trên nhãn không đồng nghĩa với lượng EPA và DHA mà cơ thể nhận được.

Người tiêu dùng nên ưu tiên chế độ ăn cân đối, không mặc định rằng sử dụng viên dầu cá sẽ mang lại lợi ích tương đương với ăn cá hoặc có thể giúp điều trị bệnh xương khớp.

Những lưu ý khi sử dụng dầu cá

Theo NIH, thực phẩm bổ sung omega-3 có thể gây một số tác dụng không mong muốn như ợ nóng, buồn nôn, khó chịu đường tiêu hóa hoặc cảm giác tanh trong miệng. Người đang sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông, cần trao đổi với nhân viên y tế trước khi bổ sung.

Một số thử nghiệm sử dụng omega-3 liều cao kéo dài ở người mắc bệnh tim mạch hoặc có nguy cơ tim mạch cao cũng ghi nhận nguy cơ rung nhĩ tăng nhẹ. Tuy nhiên, kết quả này không nên được suy rộng cho việc ăn cá thông thường.

Khi nào cần đi khám?

Đau khớp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và không nên tự xử trí chỉ bằng thực phẩm bổ sung. Người có biểu hiện đau kéo dài, sưng khớp tái diễn, cứng khớp buổi sáng hoặc hạn chế vận động cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Trường hợp khớp đột ngột sưng đau dữ dội, đặc biệt khi kèm sốt, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Dầu cá có thể cung cấp những axit béo quan trọng cho cơ thể, song không phải giải pháp điều trị chung cho mọi bệnh lý xương khớp. Chế độ ăn hợp lý, vận động phù hợp và tuân thủ điều trị vẫn là nền tảng quan trọng để bảo vệ sức khỏe khớp lâu dài.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *